Qaamni Saalaa Dubartootaa Foolii Badaa Maaliif Godhata? Furmaanni Rakkoo Kanaa Maali?
Gaaffiin kun gaaffilee hordoftoonni koo irra deddeebi’anii na gaafatan keessaa isa tokko. Fooliin naannoo qaama saalaa dubartootaa jijjiiramuu danda’a; fooliin salphaan uumamaa ta’es ni jira. Garuu fooliin cimaa, hin baramne ykn yeroo dheeraaf turu, keessumaa yoo dhangala’aan jijjiirame, hooqsisni ykn gubaan jiraate, mallattoo rakkoo fayyaa ta’uu danda’a.
Sababoonni foolii badaa qaama saalaa dubartootaa fiduu danda’an keessaa muraasni infekshinii, jijjiirama madaallii baakteeriyaa, jijjiirama hoormoonii fi wantoota naannoo qaama saalaa irratti dhiibbaa geessisan dha.
1. Sababoonni Foolii Badaa Qaama Saalaa Dubartootaa
1.1. Bacterial Vaginosis (BV)
Bacterial Vaginosis (BV) jechuun madaalliin baakteeriyaa vaajiinaa keessatti argamanii yeroo jeeqamu uumamu dha. Kun sababoota foolii cimaa qaama saalaa dubartootaa fiduu danda’an keessaa isa tokko.
Mallattooleen isaa:
- Foolii qurxummii fakkaatu, keessumaa walqunnamtii saalaa booda.
- Dhangala’aa vaajiinaa halluu adii ykn daalacha qabu.
- Yeroo tokko tokko mallattoolee biroo baay’ee ifa ta’an dhabuu.
BV jechuun qulqullina dhabuu qofa irraa dhufa jechuu miti. Ogeessi fayyaa qorannoo irratti hundaa’uun yaala barbaachisu kennuu danda’a.
1.2. Trichomoniasis
Trichomoniasis infekshinii paraasayitii tokkoon dhufu yoo ta’u, yeroo baay’ee walqunnamtii saalaatiin daddarba.
Mallattooleen isaa:
- Foolii qaama saalaa hin baramne.
- Dhangala’aa halluu keelloo ykn magariisa qabu, yeroo tokko tokko bubbee qabu.
- Gubaa ykn dhukkubbii yeroo fincaanan.
- Hooqxisuu ykn aarii naannoo qaama saalaa.
Namoonni tokko tokko mallattoo ifa ta’e qabaachuu dhiisuu danda’u. Yoo infekshinii kana shakkite, qorannoo fi yaala ogeessa fayyaa barbaadi. Namni infekshinii kana qabu fi michuun isaa/michuun ishee yaala barbaachisu argachuun infekshinii walitti deebisanii daddabarsuu ittisuuf barbaachisaa dha.
1.3. Yeast Infection (Infekshinii Faangasii)
Infekshiniin faangasii, kan yeroo baay’ee Candida jedhamu, hooqxisa, diimachuu fi gubaa naannoo qaama saalaa fiduu danda’a.
Mallattooleen isaa:
- Hooqxisuu cimaa.
- Diimachuu ykn aarii gogaa.
- Dhangala’aa adii furdaa, yeroo tokko tokko aannan ititaa fakkaatu.
- Gubaa yeroo fincaanan ykn walqunnamtii saalaa.
Hubachiisa: Infekshiniin faangasii yeroo baay’ee foolii qurxummii fakkaatu cimaa hin fidu. Kanaaf, fooliin cimaa yoo jiraate, sababoota biroo qorachuun barbaachisaa dha. Osoo hin mirkaneessin qoricha faangasii fudhachuunis sirrii miti.
1.4. Dhukkuboota Walqunnamtii Saalaatiin Daddarban (STIs)
Dhukkuboonni walqunnamtii saalaatiin daddarban tokko tokko dhangala’aa qaama saalaa jijjiiruu, foolii hin baramne, gubaa fincaanii ykn dhukkubbii fiduu danda’u. Fakkeenyaaf, gonorrhea fi chlamydia yeroo tokko tokko mallattoo muraasa ykn mallattoo hin qabne ta’uu danda’u.
Fooliin badaa qofti STI qabaachuu mirkaneessuu hin danda’u. Yoo saaxilamni jiraate ykn mallattooleen shakkisiisan mul’atan, qorannoo yaalaa argachuun barbaachisaa dha.
1.5. Jijjiirama Hoormoonii
Jijjiiramni hoormoonii yeroo laguu, ulfaa’inaa, harma hoosisuu ykn laguun dhaabbatuu keessatti naannoo qaama saalaa irratti dhiibbaa geessisuu danda’a.
Keessumaa yeroo laguun dhaabbatu, hoormooniin estrogen gadi bu’uun goginsa vaajiinaa, aarii fi jijjiirama naannoo qaama saalaa fiduu danda’a. Haa ta’u malee, fooliin cimaa ykn itti fufaa ta’e jijjiirama hoormoonii qofaan dhufa jechuun hin danda’amu.
1.6. Dafqa, Jiidhina fi Uffata
Dafqinni, jiidhinni fi uffata keessaa qilleensa hin dabarsine yeroo dheeraaf uffachuun foolii naannoo qaama saalaa dabalu danda’u. Kunis yeroo baay’ee naannoo qaama saalaa alaa irratti mul’ata.
Tarkaanfiiwwan gargaaraa:
- Uffata keessaa qulqulluu, gogaa fi qilleensa dabarsu uffachuu.
- Uffata dafqaan jiidhee ykn dhiqannaa booda jiidhee turu jijjiiruu.
- Naannoo qaama saalaa alaa bishaaniin suuta qulqulleessuu fi gogsuun.
- Uffata dhiphaa yeroo dheeraaf uffachuu irraa fagaachuu, yoo aarii ykn jiidhina dabalu.
1.7. Wantoota Vaajiinaa Keessatti Hafan
Tampoonaa ykn wanta biraa vaajiinaa keessatti hafee turuun foolii cimaa fi dhangala’aa hin baramne fiduu danda’a. Yoo wanti tokko vaajiinaa keessatti hafuu isaa shakkite, ogeessa fayyaa qunnamuun barbaachisaa dha. Wanta sana baasuu yaaluun yoo dhukkubbii fidu ykn salphaatti hin baane, hin dirqisiisin.
2. Furmaanni Foolii Badaa Qaama Saalaa Dubartootaa Maali?
Furmaanni isaa sababaa rakkoo sanaa irratti hundaa’a. Sababoota adda addaa yaala adda addaatu barbaachisa.
2.1. Qulqullina Naannoo Qaama Saalaa Eeguu
- Qaama saalaa alaa bishaaniin suuta qulqulleessi.
- Saamunaa urgaa cimaa qabu, qoricha urgaa’e, deodorant ykn meeshaalee qaama saalaa keessaa qulqulleessuuf beeksifaman irraa fagaadhu.
- Vaajiinaa keessaa bishaan ykn wantoota biroo galchuun dhiqachuu (douching) hin barbaachisu; madaallii baakteeriyaa jeequu fi rakkoo hammeessuu danda’a.
2.2. Qorannoo Fayyaa Argachuu
Yoo fooliin cimaa ta’e, itti fufe, ykn dhangala’aa hin baramne, hooqxisa, gubaa ykn dhukkubbii waliin dhufe, ogeessa fayyaa mariisisuun gaarii dha. Ogeessi fayyaa qorannoo irratti hundaa’uun sababaa adda baasee yaala sirrii murteessa.
2.3. Qoricha Ogeessa Fayyaa Ajaje Fayyadamuu
BV, trichomoniasis, infekshinii faangasii fi STIwwan yaala adda addaa barbaadu. Qorichi baakteeriyaa ajjeesu tokko infekshinii faangasii hin yaalu; qorichi faangasii immoo BV hin yaalu. Kanaaf, qoricha ofumaan bitanii fayyadamuun sababaa dhugaa beekuu malee hin gorfamu.
2.4. Yoo STI Shakkame
Qorannoo argachuun barbaachisaa dha. Infekshinii tokko mirkanaa’e yoo ta’e, michuun saalaa yaala barbaachisu argachuu qabaachuu danda’a. Hanga gorsi yaalaa kennamutti, qajeelfama ogeessa fayyaa hordofi; infekshinii tokko tokko keessatti walqunnamtii saalaa irraa yeroo muraasa fagaachuun barbaachisaa ta’uu danda’a.
3. Yoom Hatattamaan Yaala Barbaaduu Qabda?
Haala armaan gadii keessatti hatattamaan gargaarsa fayyaa barbaadi:
- Foolii badaa waliin ho’a qaamaa ykn dhukkubbii garaa gadii qabaachuu.
- Dhukkubbii cimaa ykn yeroo dabalaa deemuun dhukkubbiin hammaachuu.
- Ulfaa taatee dhangala’aa hin baramne, dhukkubbii ykn ho’a qaamaa qabaachuu.
- Dhiiguu hin baramne ykn mallattooleen cimaa biroo uumamuu.
- Tampoonaa ykn wanti biraa vaajiinaa keessatti hafe shakkamuu, keessumaa yoo dhukkubbii ykn ho’a qaamaa qabaatte.
4. Dhugaa fi Yaada Dogoggoraa
- “Fooliin qaama saalaa dubartootaa hundi dhukkuba irraa dhufa.” Dogoggora. Fooliin uumamaa salphaan jiraachuu danda’a.
- “Fooliin badaa qulqullina dhabuu qofa irraa dhufa.” Dogoggora. BV, STI, jijjiirama hoormoonii fi sababoonni biroo jiraachuu danda’u.
- “Vaajiinaa keessaa saamunaa ykn urgaa galchuun foolii balleessa.” Sirrii miti. Kun aarii fi jeequmsa madaallii baakteeriyaa fiduu danda’a.
- “Qoricha tokkoon sababoota foolii badaa hunda yaaluun ni danda’ama.” Dogoggora. Yaalli sababaa irratti hundaa’a.
5. Xumura
Fooliin qaama saalaa dubartootaa yeroo tokko tokko uumamaa ta’uu danda’a. Garuu fooliin cimaa, hin baramne ykn yeroo dheeraaf turu, keessumaa yoo dhangala’aa jijjiirame, hooqxisni, gubaan ykn dhukkubbiin jiraate, tuffatamuu hin qabu.
Qulqullina naannoo qaama saalaa alaa eeguun gargaara; garuu vaajiinaa keessaa dhiqachuun ykn qoricha ofumaan fayyadamuun rakkoo hammeessuu danda’a. Furmaanni nageenya qabu sababaa adda baafachuu fi yaala sirrii argachuu dha.
Ulfaadhaa! Fayyaa hin dhabinaa; fayyaa dahaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun odeeffannoo fayyaa waliigalaa kennuuf qophaa’e; qorannoo fi gorsa dhuunfaa ogeessa fayyaa bakka hin bu’u.
©️ Download Now
Associate Professor of Surgery.





